معرفی کتاب تأمّل‌ در حافظ‌

معرفي كتاب تأمّل‌ در حافظ‌

بررسی‌ هفتاد و هفت‌ غزل‌ :
تأمّل‌ در حافظ‌ هفتاد و هفت‌ غزل‌ دیوان‌ را به‌ بررسی‌ می‌گذارد و سعی‌ بر آن‌ بوده‌ است‌ که‌ ارتباط‌ غزلها با تاریخ‌ و فرهنگ‌ ایران‌ برقرار بماند. روش‌ کار بدینگونه‌ بوده‌ که‌ برای‌ هر غزل‌ نخست‌ وجه‌ صوری‌ در نظر گرفته‌ شود، یعنی‌ آرایش‌ لفظی‌، شامل‌ حرف‌ و صوت‌ و کلمه‌ و ترکیب‌ و سپس‌ بیاید به‌ وجه‌ معنوی‌، که‌ مفهوم‌ از آن‌ بیرون‌ می‌آید. بدیهی‌ است‌ که‌ این‌ دو وجه‌، یعنی‌ صورت‌ و معنا، از هم‌ جدائی‌ ناپذیر هستند، چنانکه‌ گوئی‌ مهر گیاه‌ وار یکدیگر را در برگرفته‌اند. یک‌ نگاه‌ بر جزء جزء ترکیب‌ شعری‌ ما را متوجّه‌ می‌کند که‌ کارگاه‌ ذهن‌ حافظ‌ تا چه‌ اندازه‌ دقیق‌ و ریاضی‌ وار بوده‌ است‌.
در نزد شاعر شیراز سه‌ تیره‌ اصلی‌ فکر تشخیص‌ داده‌ می‌شود: یکی‌ عشق‌ ، دیگری‌ روشن‌ بینی‌ و سوم‌ یکرنگی‌ . از عشق‌ مقصد زندگی‌ و رستگاری‌ بشری‌ منظور است‌. عشق‌ انگیزه‌ وجود است‌،به‌ منزله‌ سوخت‌، که‌ موتور زندگی‌ را به‌ راه‌ بیاندازد. امّا روشن‌ بینی‌ ، گرایش‌ ذاتی‌ انسان‌ به‌ شناخت‌ خود است‌، برای‌ آنکه‌ بتواند راه‌ زندگی‌ را روشن‌تر ببیند، بداند که‌ کیست‌ و چیست‌ و سرانجامش‌ چه‌ خواهد بود.
حافظ‌ بسیار علاقه مند است‌ که‌ دستخوش‌ پندارها نماند، ولو به‌ بهای‌ تحمّل‌ تلخکامیها.
مورد سوم‌ دو رنگی‌ است‌ که‌ گاه‌ به‌ صراحت‌ و گاه‌ به‌ کنایت‌، بارها و بارها از آن‌ حرف‌ زده‌ می‌شود. در کمتر غزلی‌ است‌ که‌ در آن‌ سخنی‌ از ریا و تزویر و زرق‌ پیش‌ نیاید. از نظر حافظ‌ این‌ بزرگترین‌ بلیّه‌ اجتماعی‌ است‌ که‌ در سایه‌ آن‌ و به‌ بهانه‌ آن‌ خواهش‌ های‌ نفسانی‌ انسانی‌ بر کرسی‌ نشانده‌ می‌شوند. کسانی‌ که‌ بعنوان‌ مسئول‌ مورد سرزنش‌ قرار می‌گیرند، در درجه‌ اوّل‌ عالمان‌ دنیا دار و صوفیان‌ هستند. از پس‌ آنها عوام‌ (عامّه‌) می‌آیند که‌ پشتوانه‌ و بازوی‌ اجرائی‌ آنهایند. چند سالی‌ معاصر بودن‌ با امیر مبارزالدین‌ در شیراز، که‌ شریعت‌ و حکومت‌ را در خود جمع‌ کرده‌ بود، به‌ حافظ‌ مجال‌ داد تا از این‌ شیوه‌ کار تجربه‌ دست‌ اوّل‌ کسب‌ کند و تعدادی‌ از بهترین‌ غزلهای‌ او حاصل‌ تجربه‌ این‌ دوران‌ است‌. گرچه‌ ریا ورزی‌ در سراسر عمر زبان‌ فارسی‌ دری‌ مورد اعتراض‌ گویندگان‌ بوده‌، هیچ‌ کس‌ بهتر از حافظ‌ به‌ آن‌ نپرداخته‌ است‌ . به‌ حالت‌ بغض‌ می‌گوید:
آلودگی‌ خرقه‌ خرابی‌ جهان‌ است‌….. یا: عجب‌ گر آتش‌ این‌ زرق‌ در دفتر نمی‌گیرد….
باریک‌ شدن‌ در غزلهای‌ حافظ‌ – که‌ لااقل‌ از چهل‌ سال‌ پیش‌ به‌ این‌ سو، هرگز حضور خود را از برابر من‌ دور نداشته‌ است‌ -. در درجه‌ اول‌ برای‌ آن‌ بوده‌ که‌ از طریق‌ حافظ‌ به‌ زوایای‌ تاریخ‌ ایران‌ آشنا گردم‌. اهمیّت‌ حافظ‌ تنها در بُرد شاعرانه‌ و زیبایی‌ کلامش‌ نیست‌، بلکه‌ در آن‌ نیز هست‌ که‌ ما را بهتر به‌ خود می‌شناساند. همه‌ ضمیر ناآگاه‌ ما را از قعر به‌ سطح‌ می‌آورد و به‌ ما می‌گوید که‌ گذشتگان‌، دستخوش‌ چه‌ ماجرائی‌ بوده‌اند.
در این‌ مجموعه‌ به‌ هفتاد و هفت‌ غزل‌ بسنده‌ کردم‌، زیرا همه‌ مفاهیم‌ اصلی‌ حافظ‌، در این‌ گزینه‌ جا می‌گرفتند. حافظ‌ دوست‌ داشته‌ که‌ موضوعات‌ بنیادی‌ مورد نظر خود را تکرار کند، بگوید و واگوید. این‌ تکرار به‌ علّت‌ لطف‌ بیان‌ او، در خود غزلها محسوس‌ نیست‌، ولی‌ چون‌ به‌ نثر و شرح‌ درآیند، چه‌ بسا که‌ موجب‌ ملامت‌ گردند.کسانی‌ هستند که‌ شعرهای‌ حافظ‌ را در همان‌ پوشش‌ توری‌ خود، مبهم‌ گونه‌ و لغزان‌ دوست‌ دارند. اینان‌ ممکن‌ است‌ خوش‌ نداشته‌ باشند که‌ از آنها قدری‌ پرده‌ برگرفته‌ شود، زیرا پوشیدگی‌، خود گاه‌ فزاینده‌ زیبایی‌ است‌، ولی‌ چه‌ می‌شود کرد؟ به‌ کنجکاوی‌ بشر که‌ پرده‌ برگرفتن‌ را، در عین‌ حال‌ دوست‌ دارد، نیز باید سهمی‌ داد و عذرخواه‌ من‌ به‌ آنچه‌ در این‌ کتاب‌ کرده‌ام‌، این‌ بوده‌ است‌.
(انتشارات‌ یزدان‌ و آثار)
آنچه‌ در این‌ کتاب‌ آمده‌ است‌ :
مقدمه‌
عشق‌
روشن‌ بینی‌
یکرنگی‌
متن‌ کتاب‌
بررسی‌ هفتاد و هفت‌ غزل‌
615407_364089327017902_1180574456_o

nodoushan (43)

nodoushan (44)

nodoushan (7)

nodoushan (42)


کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar

مطالب پیشنهادی :

درباره نویسنده

2494 مطلب نوشته است .

یک نظر on “معرفی کتاب تأمّل‌ در حافظ‌”

  • م.صاد wrote on ۲۰ مهر, ۱۳۹۳, ۱۱:۲۷

    با تشکر از مدیر پرتلاش و خوش سلیقه سایت که امروز را برای تأمل در حافظ انتخاب نموده است (البته ماجرای پایان ناپذیر حافظ را از یاد نبریم) .
    بنده نظرم را در دو بند بیان می دارم :
    ۱- همان طور که می دانید ماه مهر ، ماه خاصی است از جنبه های مختلف برای مثال از یک جنبه برای برخی شروع پاییز است و.. آنچه بنده می خواهم عرض کنم اینکه این ماه مصادف با ولادت افراد خاصی است و در این میان شاعران بزرگی از جمله لااقل دو سخنگوی وجدان ایران – مولوی و حافظ – و در میان شعرای معاصر سهراب سپهری ؛ که به نوعی از نظر من اوج این مناسبت ها در همین بیست مهر ماه است.
    به هر حال این روز را در ابتدا خدمت شعرای ندوشن و سپس به تمام مأنوسان با حافظ -به هر شکل- تبریک میگویم.
    ۲- شما را دعوت می کنم به خواندن مطلب و شنیدن صوتی که در لینک قرار داده شده می آید. این مطلب با این عنوان است که ” برترین حافظ ‌شناس کیست؟ ” و در آن با دکتر اسلامی ندوشن و دیگر بزرگان حوزه ادبیات گفت و گو شده است و هر کدام دارای نکات زیبایی است که مانع شد تا بخشی از آن را در اینجا نقل کنم.
    http://www.parsianjoman.ir/fa/?p=1834
    با تشکر

نوشتن دیدگاه

شما میتوانید از تصاویر مخصوص خود در قسمت نظرات استفاده نمایید برای اینکار از وب سایت آواتارکمک بگیرید .

*

تمام حقوق این سایت برای © 2021 سامانه اطلاع رسانی فرهنگ ندوشن. محفوظ است.
قدرت گرفته از وردپرس فارسی