زیست بوم ندوشن در محاصره معادن و خشکسالی

زیست بوم ندوشن در محاصره معادن و خشکسالی

“نویسنده: هیفاء پردل‌/ یزد- خبرنگار”
ندوشن یکی از مناطق خوش آب‌ و ‌هوای یزد در ۸۰ کیلومتری شمال غرب مرکز استان واقع شده است که علاوه بر برخورداری از جاذبه‌های مهم تاریخی و ادبی، به‌لحاظ مراتع مهم و پوشش گیاهی بی‌نظیر و استراتژیک خود یکی از قطب‎‎های اصلی دامداری استان به ‌شمار می‏‏رود…
این منطقه دارای یکی از مهم‌ترین نژادهای بز ایرانی موسوم به «بز سرخ ندوشن» است که به دلیل واقع شدن در اقلیمی سخت و خشک به‌عنوان یکی از نژادهای مقاوم بز ایرانی شناخته می‎‎شود.
اهمیت این نژاد به حدی است که مسئولان اجرایی استان به‌ویژه میراث فرهنگی و جهادکشاورزی طی چند سال اخیر، در تکاپوی پیگیری ثبت جهانی نژاد بز ندوشن به‌عنوان مهم‎‎ترین نژاد بز ایرانی در یونسکو هستند.
با وجود تولیدات بی نظیر دامداری این منطقه که از مشاغل اصلی اهالی آن است، مراتع منطقه با توسعه معادن و خشکسالی‎های اخیر حال‌ و‌ هوای خوبی ندارد و به‌رغم هشدارهای مکرر کارشناسان درباره کاهش مراتع و پوشش گیاهی منطقه، شاهد در معرض نابودی قرار گرفتن نژاد بز ایرانی هستیم.
این در حالیست که منطقه ندوشن نه‌تنها در حوزه تولیدات دامی بلکه با وجود ۳۲ گونه نادر گیاهی و همچنین گیاهان دارویی متنوع، حرف های زیادی برای گفتن دارد، ولی توسعه و بهره‎‎برداری نامتناسب معادن در این منطقه و خشکسالی‎‎ها، به‌طور بی‌رحمانه به ریشه این گیاهان نادر نیز تیشه زده است و تاکنون مسئولان امر نیز اقدام موثری برای پیشگیری از این تخریب ها انجام نداده‎اند.
*مراتع؛ سدی در برابر آلودگی‎‎های محیطی:
رئیس شورای شهر ندوشن می‌گوید: با توجه به بالا بودن پوشش گیاهی و مراتع ندوشن، این منطقه به‌عنوان یک کمربند سبز طبیعی، سدی محکم و اساسی برای جلوگیری از ورود آلاینده‎‎ها و آلودگی زیست‌محیطی به استان است.
«ناصر بابایی» بیان می‌کند: ۳ سال است که موقعیت سبز این منطقه به دلیل تداوم خشکسالی‎‎ها و همچنین توسعه بی‌رویه معادن، در معرض نابودی قرار گرفته و این یک زنگ خطر و هشدار جدی به شمار می‌رود.
وی معتقد است با ادامه کاهش پوشش گیاهی و همچنین توسعه و بهره‎برداری خارج از عرف معادن، بروز طوفان‎‎ها، هجمه ریزگردها و همچنین ورود هوای ناسالم از جهت غرب استان به شهر یزد در آینده، دور از ذهن نخواهد بود.
به گفته بابایی، نابودی مراتع و پوشش گیاهی ندوشن که از مناسب‌ترین مراتع برای نژاد بز سرخ ندوشن است، تاکنون ۵۰ درصد از شغل اصلی مردم این منطقه را از بین برده و آنها را بیکار کرده است.
وی می گوید: بسیاری از دامداران به‌دنبال بی‎‎توجهی مسئولان به منطقه از شغل خود و وعده های مسئولان ناامید شده و به معدنکاری و اشتغال در معادن روی آورده اند.
بابایی ادامه می‌دهد: معدنکاری خطرات و خسارات جبران ناپذیری بر محیط‌زیست و محیط‌ طبیعی منطقه به ‌ویژه بر مراتع و دامداری منطقه وارد کرده و جمعیت بز سرخ ندوشن را در معرض خطر نابودی قرار داده است.
*بز ندوشن؛ گونه‌ای ارزشمند:
مدیر جهاد کشاورزی ندوشن درباره وضعیت هشدار در این منطقه، می‌گوید: با توجه به کاهش مراتع و پوشش گیاهی ندوشن که از منابع تغذیه بز سرخ ندوشن به شمار می‌رود، این نژاد در معرض خطر نابودی است.
«جواد احمدی‌نسب» اظهار می‌کند: بز سرخ ندوشن از نژادهای مهم دامی کشور به ‌لحاظ مقاومت مناسب در برابر خشکسالی و اقلیم منطقه است، به نحوی که دمای ۵۰ درجه تابستان تا ۲۰ درجه زیر صفر این منطقه را تحمل می‌کند و تولیدات دامی و فرآورده‌های شیری آن بسیار غنی است.
وی ادامه می‌دهد: منبع تغذیه این بز عمدتاً پوشش گیاهی و مرتع مناسب این منطقه است و تغذیه مناسب آن در این رویشگاه‎‎های طبیعی منجر به تولید شیر غنی از این نژاد می‎‎شود. متاسفانه خشکسالی‌‌ها و بهره برداری از معادن، پوشش منطقه را نابود کرده که علاوه بر آسیب‎‎رسانی به شغل دامداران، نژاد مذکور را به خطر انداخته است.
احمدی‌نسب با اشاره به وجود ۶۰ هزار راس دام در این منطقه، از نابودی بخش زیادی از آنها خبر می‎‎دهد و تصریح می‎‎کند: ۲۰۰‌ دامدار اصلی ندوشن از مراتع استفاده می‌کنند و ۱۵۰ دامدار هم به‌طور خانگی مشغول فعالیت دامداری هستند که بسیاری از آنها به دلیل نابودی مراتع، بیکار شده‎‎اند.
*اکتشفات معادن؛ چالش اصلی:
مدیر جهاد کشاورزی ندوشن می‌گوید: معضل اصلی وجود معادن و اکتشافات معدنی جدید در منطقه است که باعث نابودی ۴۰ نوع پوشش گیاهی و دارویی کمیاب شده است. وی چالش بعدی را تردد ماشین های سنگین معدنی در این منطقه بیان می کند که اغلب هوای سالم این منطقه را آلوده کرده و مانع از رشد گونه‎‎های گیاهی شده است.
احمدی نسب می‌افزاید: مراتع ندوشن از مراتع درجه ۲ و استراتژیک کشور هستند ولی هنوز اقدام مهمی برای کاهش پوشش گیاهی آن انجام نشده است، هر چند که به‌تازگی مسئولان برای رفع مشکل دامداران «پهنه دامداری» تعریف کرده و ۲۰۰ قطعه زمین هزار متری را در قالب مجتمع دامداری به دامداران واگذار کرده‎‎اند.
به گفته وی، این واگذاری ها در یک پروسه ۲ ماهه انجام شده و با ارائه تسهیلات دولتی حصارکشی آنها انجام و آغل هایی برای نگهداری دام ها ایجاد شده است.
این مسئول میزان تولیدات دامی ندوشن را نیز ۳ هزار و ۷۴۰ تن در سال می خواند که عمدتاً در داخل استان مصرف می‎‎شود.
*پرونده ثبت جهانی بز ندوشن در هاله‎‎ای از ابهام:
مدیر جهاد کشاورزی ندوشن با اشاره به پرونده «ثبت جهانی بز ندوشن» می‌گوید: قرار است در ۲۸ شهریور ماه امسال، همزمان با روز جهانی «بز»، پرونده ثبت جهانی بز ندوشن در یونسکو پیگیری و بررسی شود.
«جواد احمدی‌نسب» اظهار می‎‎کند: البته برای این اقدام، برنامه ‎های خاص و متنوعی در دست اقدام است، ولی امیدواریم با تعامل مسئولان استان، این مهم دچار خدشه نشود و شاهد این ثبت جهانی باشیم.

“روزنامه همشهری یزد – ۱۷/۰۵/۱۳۹۶”


کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar

مطالب پیشنهادی :

درباره نویسنده

291 مطلب نوشته است .

نوشتن دیدگاه

شما میتوانید از تصاویر مخصوص خود در قسمت نظرات استفاده نمایید برای اینکار از وب سایت آواتارکمک بگیرید .

تمام حقوق این سایت برای © 2017 سامانه اطلاع رسانی فرهنگ ندوشن. محفوظ است.
قدرت گرفته از وردپرس فارسی