مسجد سر پل بوستان ندوشن

مسجد سر پل بوستان ندوشن

به گزارش پایگاه فرهنگی – خبری فرهنگ ندوشن ؛ «مسجد کوچکی است ….» این شروع جمله ای است که به معرفی مسجد سرپل بوستان می پردازد؛ ابتدا از از زبان ایرج افشار و سپس دیگرانی به نقل قول از ایشان. برعبارت فوق دو ایراد وارد است. اول اینکه در زمان حال باید به جای فعل «است»، فعل «بود» را به کار برد به دلیل اینکه از آن مسجدی که نگارنده یادگارهای یزد در دهه های گذشته نام برده تقریباً هیچ نمانده و حتی اسم آن نیز تغییر کرده است. و اگر روزگاری کسی در ندوشن سراغی از مسجد تاریخی سرپل بوستان بگیرد؛ نمی دانیم چه پاسخی باید به او داد؟ و اینکه واژه «کوچکی» که برای توصیف این مسجد به کار رفته است این ذهنیت را پیش می کشد که مسجد سرپل بوستان از جمله مساجد کوچک درون محله ای در ندوشن است. مساجدی که تعدادی از آنها از تندباد تخریب در امان مانده و شامل یک ساختمان ساده حداکثر ۳۰ متر مربعی می شوند. اما شنیده ها حاکی از آن است که مسجد سرپل بوستان از دو مسجد بزرگ ندوشن اگر ارزشمند تر نبوده باشد چیزی هم کمتر نداشته است. کوچکی این مسجد از منظر ابعاد فیزیکی بوده است نه ارزشهای تاریخی و معماری آن. و می توان گفت کوچکی ابعاد مسجد سرپل بوستان نشان از بزرگی قدمت آن است. چه اینکه این مسجد در زمانی بنا شده که جمعیت این محل خیلی کم بوده و از آن بعد حتی با افزایش جمعیت وضعیت خود را حفظ کرده است. اما بالاخره در دهه شصت هجری شمسی کوچک بودن بلای جان این اثر گران سنگ تاریخی شده و قربانی توسعه و نوسازی گردیده است.
در گذشته مابین حمام محله بالا و مسجد سرپل بوستان ساباطی بوده که از این کوچه به مسجد وارد می شده اند. در بدو ورود مسجد دری یا تابستانی وجود داشته است. این قسمت مسجد دارای سقف گنبدی شکل بلند و خشتی بوده و در روی آن نقش هایی مثل شیر و … به رنگهای زرد و اخرایی خودنمایی می کرده است. بعد از قسمت تابستانی، قسمت تویی یا گرمخانه مسجد قرار داشته است. قسمت زمستانه مسجد سر پل بوستان دارای یک ستون و با پهنا کم شاید ۳ تا ۴ متر بوده است. در این قسمت در طرف شرق و غرب یک صفه و غرفه روی آن و دو صفه و غرفه در طرف شمال بوده است. دیوارهای هر دو قسمت تابستانه و زمستانه مسجد با گچ اندود و کف آن با آجر فرش شده بود. مسجد دارای دو درب چوبی نفیس بوده است. ورودی گرمخانه درب دو لنگه چوبی کنده کاری ظریف از چوب گردو که ظاهراً کار قرن دهم بوده و قبل از تخریب کامل مسجد از جا کنده شده و در انبار نگهداری می شده است. و در اصلی مسجد هم درب چوبی خیلی قدیمی تری بوده که اهل محل آن زمان به ایرج افشار گفته اند عتیقه خران آن را خریده و برده اند و در آهنی جدیدی به جای آن نصب کرده اند! امروزه از این مسجد جز تصویری مبهم در ذهن برخی افراد مسن چیزی باقی نمانده است که آن هم تا چند سال دیگر به طور کامل از بین می رود. اطلاعی از تاریخ دقیق ساخت این مسجد در دست نیست. تاریخ یکی از سنگ مرمرهای مسجد، سال ۸۹۷ را نشان می دهد. این تاریخ که ۱۲ سال پس از ساخت مسجد آمنه گل می باشد، بیانگر آن است که در تاریخ مذکور مسجد سر پل بوستان ساخته شده بوده و چه بسا بنای آن خیلی زودتر از این زمان باشد. با این حساب مسجد سر پل بوستان را می توان جزء قدیمی ترین مساجد ندوشن دانست. از آثار تاریخی مسجد سرپل بوستان به چهار سنگ تاریخ اشاره کرد که بر دیوار پیش درگاه مسجد نصب شده بوده اند. یکی همان که در بالا اشاره شد و دیگری متعلق به ۹۲۱ و دو تای دیگر مربوط به قرن سیزدهم است. همچنین در این مسجد زیلویی وجود دارد که در ۱۲۰۹ هجری برای مسجد وقف شده است.
امروز مسجدی که به جای مسجد سرپل بوستان ساخته شده است بسیار زیبا و چشم نواز است و فقط تنها عیبی که دارد عقبه تاریخی خود را از دست داده است. شاید بد نبود به مسجد کوچک قدیمی دست نمی زدند و کنار آن مسجدی بزرگ و امروزی می ساختند و یا طوری مسجد جدید ساخته می شد که همه مسجد قدیمی تخریب نشود. اگرچه در مورد مسجد سرپل بوستان کار از کار گذشته اما می توان از آن درس عبرتی گرفت که دیگر بناهای تاریخی و منحصر به فرد ندوشن به بهانه کوچک بودن و توسعه دادن به سرنوشت این مسجد دچار نشوند.


کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar

مطالب پیشنهادی :

درباره نویسنده

551 مطلب نوشته است .

نوشتن دیدگاه

شما میتوانید از تصاویر مخصوص خود در قسمت نظرات استفاده نمایید برای اینکار از وب سایت آواتارکمک بگیرید .

*

تمام حقوق این سایت برای © 2019 سامانه اطلاع رسانی فرهنگ ندوشن. محفوظ است.
قدرت گرفته از وردپرس فارسی