گفتگو با دکتر سمسار یزدی سخنران اصلی همایش آب و قنات ندوشن

گفتگو با دکتر سمسار یزدی سخنران اصلی همایش آب و قنات ندوشن

به گزارش پایگاه فرهنگی ندوشن مرکز جغرافیای ایران ؛ دکتر علی اصغر سمسار یزدی، مشاور عالی مرکز بین المللی قنات و سازه های آبی تاریخی، دارای دکترای عمران – گرایش آب با درجه ی عالی از دانشگاه لیون فرانسه… ایشان همچنین دارای ۳۳ سال سابقه کاری در وزارت نیرو می باشند. ۴۴ مقاله علمی در سمینارهای بین المللی و داخلی ارائه نموده و با همکاری متخصصین کتابهای «تدوین تجربیات خبرگان قنات»، «گزارش کشوری قنات»، «قنوات بم» و «رگ های کویر» را تالیف نموده است. وی همچنین چند کتاب را با همکاری کارشناسان در دست تألیف و چاپ دارد که از آن جمله می توان به کتابهای «قنات،حفر و بهره برداری»، «قنات زارچ یزد»، «قنات دولت آباد» اشاره کرد.
در این گفتکو در مورد مسایل مختلفی از جمله تاریخچه ی ایجاد قنات، جایگاه قنات در بین مردم، تأثیر قنات در فرهنگ مردم و … صحبت شده است که در ادامه مطالب ارایه شده است.
تاریخچه ی ایجاد قنات به ۳۰۰۰ سال پیش باز می گردد، نظریه های مختلف از جمله نظریه ی هانری گوبلو، استناد می کنند: معدن کاران در هنگام کار، با آبهای مزاحم مواجه می شدند و به دنبال راهی بودند تا بتوانند این آبها را از سر راه خود کنار بزنند و رها کنند که توسط قنات این کار را انجام دادند و بعد کشاورزان از معدن کاران یاد گرفتند و ادامه دادند و بعدها احداث قنات به حوالی رشته کوههای زاگرس و البرز منتقل می شود و بعد از آن به مرکز کشور و کشورهای دیگر از جمله کشورهای چین، افغانستان و کشورهای شمال آفریقا منتقل می شود. نظریه های دیگر وجود چشمه های آب را دلیل ایجاد قنات می دانند، چشمه های آبی که بر اساس افت سطح آب به تدریج به قنات تبدیل شدند، مردم با افت سطح آب به کندن آن چشمه و به جستجوی آب مشغول شدند تا قناتها تشکیل شدند و اگر این نظریه اثبات شود می توان گفت اولین قناتها در مناطق خشک از جمله فلات مرکزی ایران به وجود آمدند.
قنات خود باعث ایجاد تمدنی شده است که تمدن کاریزی نام گرفته است که مقالات زیادی از جمله مقاله های آقای پاپلی و مهندس لباف در مورد آن نوشته شده است. این تمدن به معنای سخت کوشی ومبتنی بر استفاده از آب قنات بوده و بر مبنای صلح و همکاری های اجتماعی بنا شده است، ضوابطی حول این تمدن به وجودآمده است که باعث شده تا فرهنگی که مبتنی بر سخت کوشی و صلح، مدارا و همکاریهای اجتماعی، در مناطقی که قنات داشته اند به ویژه در فلات مرکزی کشور به وجود آید.
در واقع علت ایجاد قنات استفاده از آبهای زیرزمینی است. در گذشته به علت نبود پمپ، بشر تنها راهی که برای در دسترس قراردادن آبهای زیرزمینی داشت استفاده از توپوگرافی سطح زمین، اختلاف ارتفاع بین دو نقطه از سطح زمین و در نتیجه حفر یک تونل افقی بوده است که امکان دسترسی به آبهای زیرزمینی را تسهیل می کرده است. طی قرنها آبهای زیرزمینی برای مصارف کشاورزی، شرب و بهداشت و مصارف صنعتی در حد مقتضیات آن زمان مورد استفاده قرار می گرفته است و به این ترتیب قناتها ایجد شدند و فناوری آن توسه پیدا کرد. در حال حاضر در کشور ۳۷ هزار رشته قنات فعال داریم که این قناتها سالیانه حدود ۷ میلیارد متر مکعب آبهای زیرزمینی کشور را قابل دسترسی می کنند و این در حالی است که جمع میزان آب قناتها در کشورهای دیگر این مقدار نیست.
دانش و فناوری قنات نسل به نسل و از پدر به پسر انتقال یافته است و هم اکنون نیز استادکاران و خبرگانی هستند که با این حرفه آشنا می باشند که متأسفانه روز به روز تعداد آنها روبه کاهش است، همچنین دانشکده ی قنات برای انتقال فناوری قنات به دانشجویان و دوستداران این حرفه ایجاد شده است.
استان یزد دارای ۳۰۰۰ رشته قنات فعال است که هرکدام از لحاظ مدیریت و بهره برداری، نظامهای تقسیم و توزیع آب، فناوری و… دارای روایتها و مباحثی که پیرامون آنها به وجود آمده است می باشد و همچنین هرکدام از آنها دارای ویژگیهای خاصی است. از جمله مهمترین قناتهای یزد: قنات زارچ است که از طولانی ترین قناتها می باشد، قنات حسن آباد مشیر و تاج آباد هرات که بیشترین آبدهی را دارند و از گسل آب می گیرند، قنات وقف آباد، اولین قناتی بوده است که توسط سیدرکن الدین نظام الحسینی حدود ۷۰۰ سال پیش برای فضای سبز شهر یزد تخصیص یافته است. قنات فیروزآباد مجومرد که باز از قدیمی ترین قناتها است و متأسفانه در حال حاضر خشک است، قنات دولت آباد که آب باغ دولت آباد و زمینهای مجاور خود را نیز تأمین می کرده که از مهریز سرچشمه می گیرد است و همچنین یک قنات فعال و بسیار خوب که از مهریز سرچشمه می گیرد قنات محمدآباد را می توان نام برد.
امیدوارم این گفتگو به بخشی از سؤالات خوانندگان پاسخ داده باشد همچنین شما دوستداران این حرفه برای اطلاعات بیشتر می توانید به کتاب تدوین تجربیات خبرگان قنات مراجعه فرمایید.

dr semsar


کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar

مطالب پیشنهادی :

درباره نویسنده

1834 مطلب نوشته است .

یک نظر on “گفتگو با دکتر سمسار یزدی سخنران اصلی همایش آب و قنات ندوشن”

  • سلیمی پور wrote on ۷ مرداد, ۱۳۹۴, ۱۲:۵۸

    ممنون از گزارش ولی اشاره ای به قنات ندوشن نشده

نوشتن دیدگاه

شما میتوانید از تصاویر مخصوص خود در قسمت نظرات استفاده نمایید برای اینکار از وب سایت آواتارکمک بگیرید .

*

تمام حقوق این سایت برای © 2018 سامانه اطلاع رسانی فرهنگ ندوشن. محفوظ است.
قدرت گرفته از وردپرس فارسی