آداب و رسوم پختن آش شب اول اسفند در ندوشن مرکز جغرافیای ایران

آداب و رسوم پختن آش شب اول اسفند در ندوشن مركز جغرافياي ايران

هنگامی که سخن از میراث فرهنگی به میان می‌آید، آنچه که بیشتر افراد به آن می‌اندیشند، ساختمان‌ها و اماکن تاریخی است. برخی هم اشیاء تاریخی، کتاب‌های خطی، لباس‌های محلی و میراث ناملموس را به این فهرست می‌افزایند. اما یکی از نمودهای ارزشمند میراث فرهنگی که جایگاه ویژه‌ای نزد همه ملت‌ها دارد ولی کمتر به آن پرداخته می‌شود خوراک های محلی یا سنتی هستند. هنگام پخت، روش پخت، ترکیبات، نحوه مصرف، آداب و باورهای مربوط به هر غذای محلی، نکاتی هستند که در راستای حفظ آنها قابل توجه هستند. بنابراین غذاهای محلی می‌توانند و باید در شمار میراث ارزشمند فرهنگی مردم و حتی از جاذبه‌های گردشگری یک منطقه به شمار آیند. متأسفانه چون کمتر به این موارد پرداخته شده است، در گذر زندگی شهری و تغییر آداب و رسوم و ذائقه مردم، بسیاری از غذاهای محلی ما فراموش شده‌اند و جای خود را به غذاهای فرنگی داده‌اند.
یکی از غذاهای سنتی که از دیرباز در نواحی مختلف ایران به روش‌های مختلف و با نام‌های متنوع و در زمان‌های متفاوت پخته و نوش جان می‌شده است، آش اسفندی نام دارد.
از رسوم کهن ندوشنی ها در شب اول اسفند ملتی که مطابق بود با ۲۵ بهمن ماه کنونی پختن نان و آش جو بوده است.
ظهر روز آخر بهمن ماه ملتی ابتدا با آرد گندم خمیر کرده و سیاه دانه و گل زردک و زردچوبه نیز بران افزوده عصر هنگام نان پخت می کنند. سپس آتش تنور را با زغال بادام و … تازه می کنند که حرارت آن تا صبح به خوبی بماند.
جو ترش پوست کنده، عدس، نخود و لوبیا را در آب ریخته تا خیس بخورد.
یک عدد چغندر را ته دیگ تنوری (دیگ سفالی) قرار می دهند (آش ته نگیرد) تا ۲/۳ دیگ آب اضافه کرده جو، عدس، نخود و لوبیای خیس خورده، سیرابی گوسفند و برگه ی زردآلو بر آن می افزایند.
درب دیگ را گذاشته آن را در تنور می گذارند تا حدود دوازده ساعت بحال خود بپزد و هر دوساعت یکبار با ملاغه چوبی خوب بهم می زنند.
صبح پیاز داغ و ادویه به همراه نعناع و رب انار اضافه می کنند و خوب بهم می زنند تا لعاب کند.
سپس آش را برای همسایه ها و آشنایان می برند و می گویند:
اسفندتون مبارک…
و آش خش خودتون خوردید، آش ناخش ما هم بخوردید.
همچنین رسم است که در شب اسفند با نان داغ و تازه ی تنوری ارده و شیره صرف شود.
“فضل اله رحیمیان ندوشن”


کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar

مطالب پیشنهادی :

درباره نویسنده

1834 مطلب نوشته است .

۵ نظر on “آداب و رسوم پختن آش شب اول اسفند در ندوشن مرکز جغرافیای ایران”

  • سلیمی پور wrote on ۲۶ بهمن, ۱۳۹۳, ۸:۳۴

    سلام :یکی دیگه از رسم های اسفند این بوده که کوزه پر از آب از پشت بام به پایین می انداختند. چندم اسفند نمیدونم.

    کاربرانی که این دیدگاه را پسندیده اند:

    • avatar
  • رحیمیان ندوشن wrote on ۲۶ بهمن, ۱۳۹۳, ۸:۴۰

    با تشکر از آقای رحیمیان که با یادآوری سنت های قدیمی مانع از فراموشی آنها می شوند .
    خدا قوت 

    کاربرانی که این دیدگاه را پسندیده اند:

    • avatar
  • مدیر سایت wrote on ۲۶ بهمن, ۱۳۹۳, ۹:۴۴

    با عرض سلام و ادب و احترام :
    در کتاب روزها جلد اول صفحات ۸۴ و ۸۵ نوشته جناب آقای دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن دانشمند فرزانه دیارمان آمده است :
    در کنار شیرینی هایی که از شارسان آورده می شد، مادر و خواهرم یک نوع شیرینی می پختند که ظریف و خوشمزه بود، با بهترین مواد: روغن خوب و مغزهای مختلف و آرد و آن عبارت از گوش فیل های خیلی نازک پهن بود، تُرد، که به اندک اشاره شکسته می شد و علاوه بر طعم خوش، ریزه های مغز پسته که روی آن پاشیده می شد، همراه با خاکه سفید قند، رنگ سبز و سفید زیبایی نیز به آن می بخشید. چند تای آن را که توی قاب می گذاشتند به علت حجم پُف کرده ای که داشت، یک طبق جلوه می کرد.
    روز اول اسفند هر سال، طبق یک سنت، در بسیاری از خانه ها آش جو می پختند. ما این کار را نمی کردیم، زیرا تفصیل داشت و خورنده چندانی هم در خانه نبود، ولی یکی از همسایگان ما که زن بیوه ای بود این سنت را با آب و تاب به جا می آورد و هر ساله، یک قدح بزرگ از این آش را برای ما می فرستاد. صبح زود، آن را سر دست وارد می کردند و آن معجون عجیبی شده بود که می توان گفت کمتر به عمرم چیزی نظیر آن دیده ام (لااقل در ذائقه کودکانه من اینطور مانده). از شب پیش طبخ آن آغاز می گشته بود، توی تنوری که آتش خُلواره مفصل داشت و بر افروختگیش از میان رفته بود. در دیگ علاوه بر جو، انواع بقولات و گوشت و کله و چاشنی هائی چون رُب انار (با چغندر) و آلو و به و مغز بادام و مغز پسته و زردآلو و مغز شیرین کرده شفتالو همراه با دارچین و ادویه های گوناگون می ریختند که همگی با آتش خواب، پخته شده لعاب می کرد. این دیگ می بایست درش کاملاً بسته باشد و روی درِ آن هم خلواره آتش می ریختند، بدانگونه که در واقع می شود گفت لااقل ده ساعت لای آتش دفن می شد. طعم شیرین و ترش و چرب با هم داشت که هر یک دیگری را در آن واحد، خنثی و برجسته می کرد.
    آن روز صبح تنها صبحی از سال بود که همگی صبحانه مفصل می خوردند، با این آش، که می توان گفت نشانه وداع با زمستان و آخرین غذای گرم کننده بود.

    کاربرانی که این دیدگاه را پسندیده اند:

    • avatar
  • رحیمیان ندوشن wrote on ۲۶ بهمن, ۱۳۹۳, ۱۳:۳۴

    در خصوص رسم کوزه شکستن
     کوزه ‌های کهنه را از روی پشت بام‌ ها بر زمین می‌ اندازند و به جای آن، کوزه‌ نو می ‌خرند و معتقدند که نحسی سال با شکستن کوزه از آنها دور می شود.
    این رسم در روز پنجه یعنی ینج روز مانده به نوروز در ندوشن برگزار می شد که اغلب با مراسم چهارشنبه سوری برپائی آتش در پشت بام منازل و خواندن ابیاتی در این زمینه همراه بود.

  • علی wrote on ۲۶ بهمن, ۱۳۹۳, ۱۴:۲۳

    با سلام
    از دیگر رسمهای اول اسفند ریختن آویشن و سنجد و برخی دیگر گیاهان معطر به صورت خیس شده (با یک کاسه آب) جلو در خانه است که هنوز هم بسیاری از مادران عزیز دیارمان مقید به آن هستند می باشد. این رسم ریشه در باورهای مردمان قدیم ایران زمین دارد که معتقد بودند در این شب (شب اول اسفند) اسپندارمذ که با اسب سیاه (کنایه از شب و زمستان) رفته بود با اسب سفید(کنایه از روز و بهار) باز میگردد و به گرم شدن زمین و زنده شدن آن اشاره دارد. ریختن آویشن و سنجد پشت در خانه نوعی خوشامد به اسپندارمذ و خوراکی برای اسب اوست…

نوشتن دیدگاه

شما میتوانید از تصاویر مخصوص خود در قسمت نظرات استفاده نمایید برای اینکار از وب سایت آواتارکمک بگیرید .

*

تمام حقوق این سایت برای © 2019 سامانه اطلاع رسانی فرهنگ ندوشن. محفوظ است.
قدرت گرفته از وردپرس فارسی